Sınav Öncesi Hazırlıkta Ölçme ve Değerlendirme

Sınav Öncesi Hazırlık Ölçme ve Değerlendirme

TEOG, YGS, LYS, KPSS gibi sınavlara hazırlık için çalıştığımız ölçme ve değerlendirme testleri, soruları ve sınavlarının önemini inceledik, ayrıca eğitim hayatımızda ölçme ve değerlendirme eğitim sisteminin en önemli ögelerinden biridir. Ölçme ve değerlendirmenin genel anlamda en önemli yararı, eğitim sistemine dönüt vermesi ve eğitim sisteminin kendini yenilemesini sağlamasıdır. Ölçme ve değerlendirmenin işlevleri; eğitim sistemi girdilerinin yeterli olup olmadığını, sürecin kazanımlara ulaşmayı sağlayıp sağlamadığını ve ulaşılan sonuçların istenilen nitelikte/nicelikte olup olmadığını belirlemektir.

Öğrencinin öğrenme ortamında aktif olması sürekli etkinlikler yapılması ile sağlanırken ölçme değerlendirme işlemlerinin bu etkinliklere dayanması, öğrencilerin ölçütlerin belirlenmesine ve değerlendirme etkinliklerine katılımı da ölçme ve değerlendirme sürecinde öğrencinin aktif olmasını sağlayabilir. Etkinlikler konusunda öğrencilere sağlanan katılım şansı, ölçme değerlendirme işlemlerine katılması için de verilmelidir.

Ölçme ve değerlendirme sürecinde kullanılacak ölçütlerin öğrencilerle belirlenmesi, öğrencilerin kendi gelişimlerini görme, kendilerini geliştirme ve kendilerini değerlendirme konusunda beceri kazanmalarına olanak verir. Bu yaklaşımla hem öğretmen hem de öğrencinin ölçme-değerlendirme sürecini bir öğrenme aracı olarak kullanabilmesi mümkün olacaktır. Bu da eğitim ve öğretim sürecinde ürün ve süreç değerlendirme yaklaşımlarından sadece biri değil, her iki yaklaşımın birlikte kullanılmasıyla sağlanabilir.

Bireysel farklılıkları dikkate alarak her öğrenenin sahip olduğu ön bilgilerle yeni bilgileri özgün bir biçimde yapılandırdığını öne süren yapılandırmacı (oluşturmacı) yaklaşım ve yapılandırmacı yaklaşımla destekleyici bir uyum içindeki çoklu zekâ kuramı öğretim yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesi gerektiğini belirtirken ölçme ve değerlendirme sürecinde öğrencilere bilgi, beceri ve tutumlarını gösterebilecekleri çoklu değerlendirme fırsatları sunulması gerektiğini, bunun için de ölçme ve değerlendirme yöntem ve tekniklerinin mümkün olduğunca çeşitlendirilmesinin zorunluluk olduğunu belirtmektedir.

Sitemiz, dayandığı yapılandırmacı eğitim yaklaşımını çoklu yetenek kuramıyla destekleyen anlayışa bağlı olarak ürün ve süreç (performans veya otantik) değerlendirme yaklaşımlarını birlikte kullanılacak bir yapıda oluşturulmuştur. Etkinliklerin süreç, öğrenci ürünlerinin ise hem süreç hem de ürün değerlendirme araç ve teknikleri ile değerlendirilmesi önerilmiştir.

Ürün değerlendirme, öğretim sürecini fazla dikkate almadan öğrencinin öğrenme ürünlerinin değerlendirilmesi anlamı taşımaktadır. Süreç değerlendirme ise öğrencinin bir çalışmayı nasıl gerçekleştirdiğinin, bulunduğu başarı düzeyine nasıl ulaştığının, öğrenme sürecinde uyması gereken kurallara ne derece uyduğunun, üstlendiği görevlerden ne kadarını yerine getirdiğinin, bu süreçte kullanılan yöntemlerden hangilerinin işe yaradığı veya yaramadığının öğretmen, öğrenci ve veliler tarafından belirlenmesini sağlar. Süreç değerlendirme yaklaşımını uygulamak, öğrencilerin öğrenme ve öğrendiklerini değerlendirmeleri konusunda sorumluluk alma becerilerini geliştirir.

Böylece öğrenci, neleri öğrenmesi gerektiğine ve öğrenilenlerin nasıl değerlendirileceğine karar veren bir birey olarak kendi davranışlarından sorumlu olmayı öğrenebilir. Ancak belirtilen yararların sağlanabilmesi için yapılan değerlendirmelerin hangi kazanımları içerdiği paydaşlarla paylaşılmalı ve en kısa sürede geri bildirimde bulunulmalıdır.

Sitemizde kullanılan ölçekler kazanımlara ve kazanımlarla ilgili etkinliklere dayalı olarak geliştirilmiştir. Ölçekler, kitabımızdaki etkinlikler takip edildiği takdirde kazanımlara ulaşılıp ulaşılmadığı hakkında fikir verebilecek ölçme sonuçları elde etmeyi kolaylaştırabilir. Ancak süreç değerlendirme yaklaşımının bir gereği olarak değerlendirmede kullanılacak ölçütleri öğrencilerle belirlemek ve bu ölçütleri tüm öğrencilere (gerektiğinde diğer ilgililere) bildirmek değerlendirme işlemlerinin doğruluğu bakımından yararlı olacaktır.

Bu nedenle, kitabımızdaki ölçeklerin öneri niteliği taşıdığı söylenebilir. Doğal olarak çeşitli etkinlikler düzenleyen öğretmenlerimizin ölçekleri yapısal olarak değiştirmeye veya uygun olmayan ölçütleri çıkarıp gerekli gördükleri ölçütleri eklemeye hakları hatta zorunlulukları vardır. Bu nedenle kitaplarımızda ve özellikle Öğretmen Kılavuz Kitabı ekinde verilen ölçeklerde gerekli görülen değişiklikleri yapmanız ölçme ve değerlendirmenin doğru yapılması bakımından yararlı olabilir. Ayrıca kitaptaki ölçeklerin olduğu gibi kullanılması durumunda, ölçeklerin yönergesine uygun hareket edilmesi ölçme ve değerlendirme sürecini kolaylaştırabilir.

Ölçme ve değerlendirme araçlarını kullanırken bu araçların özellikleri dikkate alınmalı, güçlü ve zayıf yönleri göz önünde bulundurulmalıdır. Ölçme ve değerlendirme amacıyla kullanılabilecek araçların özellikleri aşağıda özetlenmeye çalışılmıştır:

Yazılı sınavlar

Yazılı sınavlar: Özellikle öğrencilerin özgün ve yaratıcı düşünce gücünü, yazılı anlatım becerisini, bilgiyi örgütleme yeteneğini, düşüncelerin iç ve dış tutarlığını değerlendirme becerilerini, ilgi ve tutumlarını ölçmede kullanışlı araçlardır. Puanlama uzun zaman aldığından özellikle çok sayıda cevaplayıcının olduğu durumlarda yazılı sınavların kullanılırlığı azalır. Yazılı sınavların en zayıf yönü puanlama yanlılıklarına açık olmalarıdır.

Bu nedenle yazılı sınavları puanlarken cevaplayıcıyı tanımaktan ileri gelen puanlama yanlılığını önlemek için isme bakmama; bir sorunun iyi cevaplanmış olması diğer sorulara verilecek puanı etkileyebileceğinden puanlamayı soru soru yapma; iyi bir öğrenciden sonra orta bir öğrenci zayıf, zayıf bir öğrenciden sonra ise aksine iyi görünebileceğinden sınav kâğıtlarını sınıflandırma; yorgunluk ve dikkat eksikliği başladığında okuma ve puanlamayı bırakma ve puanlama anahtarı kullanma gibi önlemler alınmalıdır.

Doğru Yanlış Testleri

Doğru yanlış testleri: Doğru yanlış testlerini puanlama hem kolaydır hem objektiftir. Bu testlerin, madde yapısı basit olmasına rağmen çeşitli düzeylerde kazanımları ölçebildiği söylenebilir. Öğrenme eksiklerini belirleme ve tanı koymaya elverişli değildir (Örneğin yanlış olarak verilmiş bir ifadeyi yanlış diye işaretleyen bir öğrencinin ifadenin doğrusunu bilip bilmediğinin kanıtı yoktur.).

Bazı maddelerin yanlış olarak verilmesi test yapısı için zorunlu fakat eğitim açısından sakıncalıdır. Eğitimde yanlış cümleleri vermek ve onu vurgulamak öğrenme açısından sakıncalıdır. Önemli olan doğru olanı vurgulamaktır. Bu nedenle öğrencilere geri bildirim mutlaka verilmelidir.

Ödev ve Projeler

Ödev ve projeler: Öğrencilerin konuları ders dışında araştırması; inceleme sonucunu rapor hâlinde yazabilmesi; araştırma, bağımsız çalışma, yaratıcı düşünme, farklı kaynaklar kullanabilme, yardım alma becerileri gibi çeşitli becerilerin geliştirilmesi ve ölçülmesi amacıyla kullanılan araçlardır. Bu tür uygulamalar iyi bir kendi kendine öğrenme yöntemidir. Puan verilmediği zaman yeterli etkiyi gösterememe riskini önlemek için puan verilmeli ama puanın nota katılacak ağırlığı düşük olmalıdır.

Özellikle grup ödevleri; bilgiyi paylaşma, görev alma, yardımlaşma-dayanışma, sorumluluk alma, eleştiri ve öz eleştiri yapma, empatik düşünme, hesap verme vb. davranışların geliştirilmesi ve ölçülmesi için uygundur. Ödev ve proje çalışmalarında her öğrenciye ya da gruba farklı konu veya sorular verme, konuları öğrencilerin ilgilerine göre dağıtma veya kendilerinin seçmelerine izin verme, öğrencilerin düzeyine uygun konular seçme, yararlanılabilecek muhtemel kaynakları ve bunların bulunabilecekleri yerleri belirtme, kapsamı açıkça belirtme, çalışmanın öğrencinin kendisi tarafından yapılıp yapılmadığını kontrol etme gibi ilkelere özen gösterilmelidir.

Kısa Cevaplı Testler

Kısa Cevaplı Testler: Bir kelime, bir rakam, bir cümle veya kısa bir liste ile cevaplandırılabilecek sorulardan oluşan testlerdir. Puanlama kolay ve objektiftir. Her eğitim düzeyine uygun düşen sınav tipidir. Her yaştaki öğrenciye uygulanabilir.

Sözlü Sınavlar

Sözlü sınavlar: Özellikle okul öncesi ve ilköğretimin ilk yıllarında; konuşma becerileri, sözlü anlatım gücü gibi özellikleri ölçmede, yabancı dil konuşma becerisini belirlemede kullanılması gereken araçlardır.

Soruların hazırlanması diğer sınavlara göre daha kolaydır ve daha az zaman alır. Sınav yapanla cevaplayıcı arasında diğer sınavlara göre daha fazla etkileşim vardır. Sınav yapanın sınav anındaki durumunun öğrenciyi olumsuz etkilememesi için gerekli önlemler alınmalıdır.

Çoktan Seçmeli Testler

Çoktan seçmeli testler: Cevaplayıcının cevabını birtakım seçenekler arasından seçerek vermesini gerektiren testlerdir. Bir çoktan seçmeli maddede, doğru seçeneğe doğru cevap, yanlış seçeneklere ise çeldirici adı verilir. Çeldiriciler,

doğru cevabı bilmeyenlerin aklını çelmek, onları yanıltmak amacıyla yazılmış, doğru olmayan seçeneklerdir. Bu testler, yapılandırılmış olduklarından özellikle yaratıcılık gibi davranışları ölçemez. Puanlama objektif ve kolaydır. Uygulanması kolaydır ancak hazırlanması zordur.

Eşleştirmeli Maddeler

Eşleştirmeli maddeler: Birbirleriyle ilgili olan bilgi ögelerinin, belli bir açıklamaya göre eşleştirilmesini gerektiren sorulardır. “Kim, ne, nerede?” gibi soruların cevabını oluşturan olgusal
bilgilerin ölçülmesinde daha kullanışlıdır.

Ancak bu tip maddeler yerine çoktan seçmeli testlerin kullanılması önerilir. Eşleştirmeli maddeleri yazarken öncüller listesi ile cevaplar listesinin birbiriyle ilgili olmasına, şans başarısını düşürmek için öncüllerle cevapların eşit sayıda olmamasına, cevap listesi bir kelime listesi ise bunun alfabetik sıraya konulmasına, cevap listesi rakam, sayı, tarihten oluşuyorsa büyüklük sırasına göre düzenlenmesine ve eşleştirme işlemi için bir yönerge oluşturmaya dikkat edilmelidir.

Öğrenci Ürün Dosyası (Portfolyo)

Öğrenci ürün dosyası (portfolyo): Öğrencilerin öğrenme alanı (ünite), öğretim dönemi veya öğretim yılı boyunca yaptıkları çalışmaların belirlenmiş ölçütlere göre organize edilmiş bir koleksiyonu olan öğrenci ürün (seçki) dosyaları, öğrencinin öğrenme alanlarında yaptığı çalışmaların sistematik, amaçlı ve anlamlı bir bütünü olarak görülebilir. Öğrenci ürün dosyalarının kullanım amacına göre içeriği de değişir. Öğrenci ürün dosyaları sergileme, değerlendirme ve yönlendirme
amaçlı kullanılabilir. Öğrenci ürün dosyası öğrencilerin çalışmalarını, harcadıkları çabayı ve gelişmelerini gösterebilir. Öğrencinin çalışmalarını, çabalarını ve gelişimini velisinin, öğretmenlerinin ve diğer ilgililerin izlemesini kolaylaştırır.

Öğrenci ürün dosyaları öğrencinin öz disiplin ve sorumluluk bilincini geliştirmek, öğrencilere kendini değerlendirme becerisi kazandırmak, ürün değerlendirme araçlarının yanında süreç değerlendirme araçlarının da kullanılmasına olanak tanımak, öğrencinin gelişimini izleyebilmek, öğrencinin gelecekteki öğrenmelerine yol göstermek, öğrencilerin yeteneklerini göstermelerine ve ilgi alanlarını geliştirmelerine fırsat vermek, öğrencilerin birbirlerine yardımcı olmalarını kolaylaştırmak, öğretmene öğrenciyi tüm yönleriyle tanıma olanağı vermek, aile ve öğrenci arasında iletişimi güçlendirmek, öğrencinin bir bütün olarak değerlendirilmesini kolaylaştırmak amaçlarına hizmet eder.

Bunun için öğrenci ürün dosyalarına öğrencilerin dosyayı hazırlarken neleri, nasıl yapacaklarını ve yaptıklarının hangi ölçütlere göre değerlendirileceğini belirten bir yönerge; araştırma raporları; çalışmalarla ilgili fotoğraflar, resimler, video ve ses kayıtları; grup çalışması değerlendirme sonuçları; öğrencilerin mektupları veya günlükleri; öğrencilerin kendilerini değerlendirme sonuçları; öğrencilerin seçtiği çalışmalar; öğrencileri değerlendirmede, tanımada ve yönlendirmede kullanılan diğer araçlardan elde edilen sonuçlar eklenebilir.

Öğrenci ürün dosyası oluşturulurken öğrencinin yaptığı en iyi çalışmaları, öğrencinin yeni öğrenmeleri ile ilgili çalışmaları, öğrencinin sevmediği çalışmalardan örnekleri, öğrencinin sevdiği ve övündüğü çalışmalardan örnekleri, öğretmenin, akranların ve velinin seçtiği çalışmaları seçme yoluna gidilebilir. Ürün dosyası oluşturma sürecinde öğretmen öğrencilere rehberlik etmeli, ürün dosyasının kapsamının ne olacağı konusunda öğrencilere yol göstermeli, ürün dosyasına çalışma seçerken öğrencinin sorumluluk almasına ve karar vermesine yardımcı olmalı, ürün dosyasının veya ürün dosyası içindeki çalışmaların hangi ölçütlere göre değerlendirileceğini öğrencilerle belirlemeli, ürün dosyası içindeki çalışmaları değerlendirme ölçütlerini açık ve anlaşılır bir biçimde paydaşlara bildirmeli ve ürün dosyasının öğrencileri karşılaştırmak yerine tanımak için kullanılmasını sağlamalıdır.

Dereceleme Ölçekleri (Rubrikler)

Dereceleme ölçekleri (rubrikler): Dereceleme ölçekleri, performansı tanımlayan herhangi bir çalışmanın puanlanması için geliştirilmiş ölçütleri içerir. Dereceleme ölçekleri, etkinliğin tamamının ya da bölümlerinin nasıl puanlanacağının ana hatlarıyla gösterilmesidir. Başka bir tanımıyla dereceleme ölçekleri, kabul edilebilir ya da edilemez performans sınırlarının öğretmen ve öğrenciler için açıkça belirtildiği ölçüt gruplarından oluşan ölçeklerdir. En kullanışlı dereceleme ölçekleri, ölçme ve değerlendirme yapacak kişinin etkinliklerle doğrudan ilişkili olarak kendi yaptığı araçlardır. Dereceleme ölçekleri, öğrencinin bir kavrama ilişkin bilgisini, bir ürünü belirlenen ölçütlere uygun olarak ortaya koyma becerisini, verilen bir görevi yapma sürecinde uyulması gereken aşamalı
adımları yerine getirmedeki ustalığını veya verilen bir ödevi yapmadaki yeterlik düzeyini belirlemede kullanılabilir.

Dereceleme ölçeklerinin bütüncül (holistic) ve analitik (analytical) olmak üzere iki biçimi vardır. Bütüncül dereceleme ölçekleriyle performansın genel sürecinin veya ürünün bir bütün olarak (parçalarını dikkate almadan) puanlanması, analitik dereceleme ölçekleriyle performansın genel sürecinin veya ürünün parçalarının ayrı ayrı puanlanması ve bu kısmın puanlarının toplanarak toplam puana ulaşılması söz konusudur. Analitik dereceleme ölçekleri süreçle ilgilenmektedir.
Bu nedenle öğrenme eksikliği ya da davranış bozukluğu olan öğrencilerde kullanılması iyi sonuç vermeyebilir. Bütüncül dereceleme ölçekleri, öğrencinin cevabı bütüncül olarak değerlendirileceği zaman kullanılır. Bütüncül dereceleme ölçeklerindeki puanlama ölçütleri bir problemin çözümünün önemli bölümleriyle ilgili olmalıdır.

Açık Uçlu Sorular

Açık uçlu sorular: Öğrenciyi düşünmeye yöneltmesi nedeniyle özellikle süreç değerlendirmede çok kullanılan ölçme araçlarındandır. Açık uçlu sorulardan anketlerde, yazılı ve sözlü sınavlarda ve derslerin her aşamasında yararlanılabilir. Açık uçlu sorular öğrencileri tanımak, düşündürmek, öğrencilerin ön bilgilerini hatırlamalarını, tahmin etmelerini, bildiklerini organize etmelerini sağlamak gibi çok sayıda amaca
hizmet edebilir.

Açık uçlu sorular öğrencilerle veya onların yaşantılarıyla ilgili olmalı ve onların soru üzerinde düşünmek üzere ilgisini çekebilmelidir. Aynı zamanda öğrenciler kendi düşüncelerini, yaşantılarını veya duygularını açıklama ve savunma konusunda cesaretlendirilmelidir. Yerinde kullanıldıklarında öğrencinin bütünü görmesini sağlayabilir.

Görüşme (Mülakat)

Görüşme (mülakat): Görüşme, belli bir amaçla yüz yüze gelen iki veya daha fazla kişinin, sözel ve sözel olmayan iletişim, araç ve teknikleri kullanmak suretiyle oluşturdukları etkileşimdir. Daha çok, kendini ifade edebilme becerisi ve bilişsel süreçler üzerinde durulur. Bu teknik, öğrencilerin konuları nasıl ya da hangi düzeyde anladıklarının değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bu amaçlarla yapılan öğrenci görüşmelerinde, “Bu olayı farklı bir yolla açıklayabilir misin? Bu çalışmayı tekrar etseydin neleri değiştirmek isterdin? Konuyla ilgili kendi yaşamından örnek verebilir misin? Arkadaşlarına konuyu daha iyi öğrenmeleri için neler önerirsin?” gibi sorular sorulabilir. Mülakat sınavlarında dikkat edilmesi gerek soru tipleri ise genellikle sizin dini görüşünüz ve siyasi görüşünüzü belli etmemniz yönünde olacaktır, “tabi askeri bir mülakat değilse” bunun haricinde kişisel görüşlerinizi saklamalısınız çünkü sizi seçecek kişiler juriler dir. aralarında sizin görüşlerinize saygı duymayacak kişiler olması muhtemel.

Gözlem

Gözlem: Bir kimsenin diğer bireyler, olaylar, bireylerin ortaya çıkardığı ürünler veya bu ürünleri ortaya çıkarma süreci hakkında, duyu organları yolu ile bilgi edinme tekniğidir. Gözlem verileri, geçerlik ve güvenirliği oldukça zayıf verilerdir. Gözlemcinin tutumları, değer yargıları, inançları, bilincinde olduğu veya olmadığı ihtiyaçları, beklentileri gözlem sonuçlarını etkiler. Ürünlerin gözlenebildiği alanlarda bu teknik önem kazanır. Gözlem, performans değerlendirmede sık kullanılan araçlardandır. Fen ve teknoloji dersi için bu tekniğin sık kullanılması önerilebilir. Özellikle öğrencilerin çeşitli sınıf içi tartışmalara, grup çalışmalarına ve tartışmalarına katılımlarını, öğrenme görevleri ile ilgili harcanan çabayı, öğretmenin sunduğu öğrenim materyallerine öğrencinin gösterdiği tepkiyi, öğrencinin düşüncesini savunmada kanıt kullanma becerisini vb. gözlemlemek mümkündür.

Gözlem yapılırken gözlemlenen tüm öğrenciler için aynı ölçütleri kullanmaya, gözlem yapmadan önce neyin gözlemleneceğini açık bir şekilde saptamaya, belli bir zaman içerisinde sadece bir öğrenciyi gözlemlemeye, önemli kazanımlara öncelik vermeye, öğrencileri tek bir gözlem sonucuna dayanarak, değil farklı zamanlarda yapılan gözlem sonuçlarına dayanarak değerlendirmeye, gözlem verilerini kaydederken zaman, yer belirtmeye, öznel genellemeleri ya da değerlendirmeleri gözlem verileri ile karıştırmamaya ve öğrencileri değerlendirirken tüm özellik, beceri ve davranışları göz önünde bulundurmaya dikkat edilmelidir.

Öz Değerlendirme (Kendini Değerlendirme)

Öz değerlendirme (kendini değerlendirme): Belli bir konuda bireyin kendini değerlendirmesine öz değerlendirme denir. Öz değerlendirme, öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları nasıl düşündüklerini ve nasıl yaptıklarını değerlendirmelerini gerektirir. Bu da öğrencilere güçlü ve zayıf yönlerini görme fırsatı verir. Öz değerlendirme öğrencilerin güdülenme düzeylerinin yükselmesine yol açar. Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar. Öz değerlendirmenin olumsuz yönlerine de dikkat etmek gerekir. İnsanların genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlı davranma olasılıkları göz ardı edilmemelidir. Öz değerlendirme, ilk başlarda öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir. Öğrenciler deneyim kazandıkça daha doğru değerlendirmeler yapacaklardır.

Öz değerlendirme ölçekleri, gözlem formları, kontrol listeleri gibi ölçeklerin ifadeleri kendini değerlendirecek birey için uygun hâle getirilerek oluşturulabildiği gibi, özellikle analitik veya bütüncül dereceleme ölçekleri de öz değerlendirme aracı olarak kullanılabilir. Bu ölçeklerin ifadeleri ve yapısal özellikleri kendini değerlendirme konusunda deneyimsiz olan bireyler için açık, anlaşılır ve kolay doldurulacak bir yapıda oluşturulmalıdır.

Aksi hâlde öğrencilerden beklenen kendini değerlendirme performansı istenilen düzeyde alınamayabilir. Bu çerçevede öğrencilere puanlama ile ilgili bilgi vermek yerine niteliksel kavramların verilmesi uygun olabilir. Örneğin 3, 2 ve 1 puan verileceği bildirilmeden “yeterli, kısmen yeterli ve yetersiz” derecelerinden faydalanılabilir. Akran değerlendirme: Sınıf içinde öğrenciler tarafından yapılan çalışmayla ilgili olarak öğrencilerin birbirini değerlendirmesi anlamına gelmektedir.

Öğrencilerin değerlendirme sürecine katılımı ve onların kendi yaptıkları işler için yargılarını geliştirme amacı gütmektedir. Bu amaçla değerlendirme ölçütleri öğrencilerle tartışılarak kararlaştırılabilir. Akran değerlendirme, öğrenmeyle yakından ilişkilidir. Yaşam boyu öğrenme, bireylerin yalnızca bağımsız çalışmalarını değil aynı zamanda kendi performans ve gelişimlerini değerlendirmelerini zorunlu kılar. Akran değerlendirmesinde ortaya çıkan anahtar soru, öğrencilerin verdiği notların geçerli olup olmayacağıdır. Bu soruya en kolay cevabı bulabilmek için öğrencilerin birbirlerine verdikleri notlar ile öğretmenin öğrencilere verdiği notlar arasındaki ilişkiye bakılabilir.

Akran değerlendirmesinin kişiler arası ilişkiler ve akademik kendine güven üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Bir öğrencinin yazısını arkadaşlarının değerlendirmesine sunmak riskli olabilir. Ancak rekabet körüklenmez ve iş birliği ortamı yaratılırsa öğrenciler yararlı eleştiriler getirebilirler.

Tutum Ölçekleri

Tutum ölçekleri: Tutum, bireyi belli bir tutum nesnesine yönelik lehte ya da aleyhte davranışa hazırlayan eğilimdir. Tutum, bireylerin belli bir kişiyi, grubu, kurumu veya bir düşünceyi kabul ya da reddetme şeklinde gözlenen, duygusal bir hazır oluşluk hâli veya eğilim olarak da tanımlanabilir. Tutumların ölçülmesinde
Likert tipi ölçekler yaygın olarak kullanılır.

Bu ölçek hazırlanırken kendisine karşı tutum ölçülmek istenen konu alanı, kişi, ders vb. hakkında çok sayıda tutum ifadesi, cevaplayıcıların belli bir yönde (örneğin olumlu) cevap vermeye yönlenmesini önlemek için olumlu ve olumsuz ifadeler şeklinde düzenlenir. Olumsuz ifadeler için puanlama ters yönde yapılmalıdır. Cevaplayıcının olumlu ve olumsuz ifadeler için “Tamamen katılıyorum.”, “Katılıyorum.”, “Kararsızım.”, “Katılmıyorum.” ve “Kesinlikle katılmıyorum.” kategorilerinde tepkide bulunulması beklenir. Böylece her cevaplayıcı, lçekteki her ifadenin kapsadığı tutum objesine katılma/katılmama derecesini bildirmiş olur. Bir kişinin tutum puanı, ölçekte bulunan maddelerden aldığı puanların toplamından oluşur. Dolayısıyla toplam puan ne kadar yüksek ise tutum o derece olumlu ya da yüksek düzeyde, toplam puan ne kadar düşük ise tutum o derece olumsuz ya da düşük düzeydedir.

Yapılandırılmış Grid

Yapılandırılmış grid: Bir öğrenme alanındaki herhangi bir konuda hazırlanan sorulara verilecek olası doğru ve yanlış cevapların numaralandırılmışkutucuklardan oluşan bir tabloya dağıtılması şeklinde uygulanan bir tekniktir. Sorulara verilebilecek doğru ve yanlış cevaplar belli sayıda kutucuğa dağıtılır. Öğrencilerden sorulara uygun cevap vermeleri beklenir. Aksi hâlde düşük puan alırlar. Öğrenciler, hem sorulara cevap teşkil eden uygun kutucukların seçimi hem de bunların mantıksal veya işlevsel olarak dizilmesinden sorumludur. Aynı kutucuk birden fazla sorunun cevabı için kullanılabilir. Öğrencilerin her soruya verdikleri cevapları değerlendirmek için verilen formülden faydalanmak mümkündür:

C1 C3
Puan = —— – ——
C2 C4
C1 = Doğru seçilen kutucuk sayısı
C2 = Toplam doğru kutucuk sayısı
C3 = Yanlış seçilen kutucuk sayısı
C4 = Toplam yanlış kutucuk sayısı

Bu formüle göre öğrencilerin puanları –1 – 0 ve 0 + 1 arasında değişir. Bu puanı on puan üzerinden değerlendirmek için önce negatifliği ortadan kaldırmak amacıyla puana 1 eklenir ve elde edilen sayı 5 ile çarpılır. Örneğin 10 kutucuğun 6’sı doğru, 4’ü yanlış olsun. Bir öğrenci ise 5 doğru 1 yanlış kutucuk seçtiğinde puanı aşağıdaki gibi bulunacaktır.

Puan = 5
–––
6
1
–––
4
– + 1 x 5 = 7.9

Ölçme ve değerlendirme sürecinde kullanılabilecek diğer araçlar ve etkinlikler; • Bir kimsenin günlük yaşamının önemli anlarını, bu anlarla ilgili duygu ve düşüncelerini yazılı olarak anlatması olan günlükler,

  • Öğrencilerin öğrendiklerini veya kazanımlarını fiziksel becerileri ya da yeteneklerini kullanarak göstermelerini gerektiren gösteriler,
  • Eğitim ortamında öğrencinin diğer öğrencilerle etkileşimi, genel davranışları, öğrenmeye istekliliği, derse katılımı vb. problemleri hakkında bilgi toplamak için kullanılan anekdotlar (öğrenci kayıtları),
  • Öğrencilerin değerlendirme ya da yorum yapması gereken bir konuda sözlü veya yazılı olarak düşüncelerini belirttiği ve kanıt göstererek savunduğu ya da açıklanan bir düşünceyi eleştirdiği durumları kapsayan bir süreç olan tartışmalar,
  • Öğrencilerin yaratıcılıklarını ve sanatsal çalışmalarını gösteren posterler, resimler, şemalar, grafikler, tablolar, panolar, model veya maketlerin sunulması olan sergiler,
  • Özellikle öğrencilerin bilimsel süreç becerileri, bilimsel düşünme, mantıklı düşünme, hipotez kurma ve test etme, eleştirel düşünme, grup çalışması yapma, iş birliği yapma, gözlem yapma ve gözlem sonuçlarını kaydetme, çıkarımda bulunma, tahmin etme vb. becerilerini görebilme amacıyla kullanılan deneyler,
  • Öğrencilerin eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme,

Makaleyi okumayı bitirdiğine göre hemen bir yere gitme, bir önceki yazımız olan Siyaset Bilimi Nedir? Çalışma Alanları Nelerdir? başlıklı makalemizde Siyaset Bilimi, Siyaset Bilimi 4 Temel Alanı Nedir ve Siyaset Bilimi Bölümü Ders Alanları hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İletişim - RSS - Sitemap - Ping Gönder Pasulya © 2015 Tüm hakları saklıdır. İçeriklerin izinsiz kopyalanması yasaktır.