Nöron Çeşitleri ve Görevleri Nelerdir

Sinir Hücresi

Nöronlar fonksiyonlarına ve yapılarına göre iki şekilde sınıflandırılır. Fonksiyonlarına Göre Nöronlar:  1. Duyu nöronları (Afferent nöronlar): Duyu organlarından veya diğer organlardan gelen koku, tat, ses, basınç, ağrı gibi uyarıları dendritleriyle alarak merkezî sinir sistemine (beyin veya omurilik) taşırlar. 2. Ara nöronlar (İnternöronlar): Merkezî sinir sistemine ait hücrelerdir. Duyu nöronlarından gelen uyarıları alır ve değerlendirirler. Değerlendirme sonucu oluşturdukları cevabı da motor nöronlara iletirler. 3. Motor nöronlar (Efferent nöronlar): Merkezî sinir sisteminden aldıkları cevabı tepki verilecek organa (kas, salgı bezleri vb.) ileten götürücü nöronlardır. Uyarının nöronlar arasındaki ilerleyişi aşağıdaki gibi şematize edilebilir.

Aşağıdaki şekilde incelendiğinde nöron çeşitlerinin fonksiyonları daha iyi bir şekilde anlaşılır. Şekilde görüldüğü gibi eli sıcak cisme dokunan bir kişinin parmak ucu derisinde bulunan reseptörler “sıcak” uyarısını parmak ucundaki duyu nöronuna iletir, duyu nöronu bu uyarıyı dendriti ile alır ve merkezî sinir sistemi içindeki ara nörona taşır. Ara nöron değerlendirmenin yapıldığı yerdir.

Sıcaklığın algılanması burada gerçekleşir ve ara nöronun akson ucundan motor nöronun dendrit ucuna doğru değerlendirmenin cevabı iletilir. Motor nöron ara nörondan aldığı uyarıyı koldaki kaslara iletir ve kaslarda kasılma gerçekleşir. Bu şekilde el sıcak cisimden hızla uzaklaştırılır.

 

Nöron Çeşitleri

Nöron Çeşitleri

 

Sadece duyu nöronu zarar görmüş bir kişide; uyarı duyu organından merkezî sinir sistemine iletilemeyeceğinden kişinin eli yansa bile sıcaklık hissedilmez, ancak elini oynatmak isterse ara nöronlardan motor nöronlara uyarı verilip motor nöronlardan kasa uyarı iletileceğinden elini oynatabilir (Lokal anestezi bu duruma örnek verilebilir. Elinde kesik oluşan bir kişi, kesiğin lokal anestezi uygulanarak dikilmesi sırasında acıyı hissetmez, fakat elini oynatabilir.).

Sadece ara nöronu zarar gören bir kişide; uyarı duyu organından alınıp duyu nöronları ile merkezî sinir sistemine getirilse bile buradaki ara nöronlar çalışmayacağından uyarı değerlendirilemez, sıcaklık hissi algılanmaz ve tepki oluşmaz (Felç durumu buna örnek verilebilir.). Sadece motor nöronu zarar gören bir kişide; uyarı duyu organından alınır, duyu nöronu ile ara nörona getirilir ve değerlendirilir.

Yani “sıcak, acı” hissi algılanır, fakat değerlendirme sonucu tepki organına iletilemez; bundan dolayı eli yanan bir kişi acıyı hissetse dahi elini çekemez (Estetik amaçlı botoks uygulamaları buna örnek verilebilir. Botoks uygulanan bölgede motor sinirler çalışmaz. Örneğin yüzde yapılan botoks uygulamasında bu bölgedeki motor sinirler çalışmadığından yüzdeki kaslara uyarı iletilemez ve yüz mimiklerinde azalma görülür.).

Yapılarına Göre Nöronlar

1. Tek kutuplu (unipolar) nöronlar: Bu şekildeki nöronlar aynı kutuptan çıkan tek bir akson ve tek bir dendrite sahiptir. Çevresel sinir sisteminin duyu nöronları bu nöronlara örnek olarak verilebilir.

2. İki kutuplu (bipolar) nöronlar: Gövdeden çıkan iki uzantısı karşıt kutuplara giden nöronlardır. Genellikle görme ve koku alma organında bulunan nöronlar bu şekildedir.

3. Çok kutuplu (multipolar) nöronlar: Bu şekildeki nöronlar nöron gövdesinden çıkan çok sayıda dendrite ve tek bir aksona sahiptir. Merkezî sinir sistemi ara nöronlarının büyük bir kısmı ve motor nöronlar bu tiptedir.

Makaleyi okumayı bitirdiğine göre hemen bir yere gitme, bir önceki yazımız olan Sinir Sistemi Nedir? başlıklı makalemizde Sinir Hücresi, Sinir Hücresi Nedir ve Sinir Sistemi Nedir hakkında bilgiler verilmektedir.

  1. Pingback: Nöron Çeşitleri ve Görevleri Nelerdir | Guncel Teknoloji Haberleri

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İletişim - RSS - Sitemap - Ping Gönder Pasulya © 2015 Tüm hakları saklıdır. İçeriklerin izinsiz kopyalanması yasaktır.